سرزمین شگفتی ها

مسلم سرداري پور - دکتراي تخصصي روان شناسي
زير نظر دکتر حسن احدي
 
مقدمه :
بسياري از کودکان هنگام جدا شدن از والدين ناراحت مي شوند، به خصوص در خانواده هايي که مراقبت هاي غيرمنطقي از کودک صورت مي گيرد. اما برخي از کودکان اضطراب بسيار شديدي را موقع جدا شدن از مادرشان نشان مي دهند. در موارد بسيار شديد کودک حتي در اتاق مادر را تعقيب مي کند، اين مشکل موقعي در کودک در مدرسه مي رود، آشکار مي شود.
حدود 3 و نيم درصد کودکان به اين ناراحتي مبتلا مي شوند و در دخترها و طبقه مرفه بيشتر است. به اين رفتارها اضطراب جدايي مي گويند .

هراس از مدرسه :
هراس از مدرسه يکي از نشانه ها و زيرمجموعه هاي اضطراب جدايي است . هراس از مدرسه به بي ميلي شديد به رفتن به مدرسه گفته مي شود. اضطراب شديد و عوارض جسمي مانند : سرگيجه، درد معده و تهوع و ... کودک را در منزل نگه مي دارد . والدين که نگران سلامتي کودک هستند، غالبا رغبتي ندارند که براي رفتن کودک به مدرسه از زور استفاده کنند.
تنها 50 درصد هراس از مدرسه ، ترس به عملکرد تحصيلي يا برخي جنبه هاي محيط مدرسه مربوط مي شود و در موارد مربوط به بي ميلي کودک به جدا شدن از مادر و خانه است. تصور اصلي بر اين است که مادر و کودک به گونه اي شديد به هم وابسته اند. وابستگي شديد کودک برايش اين ترس را به وجود مي آورد که امکان دارد براي خود يا مادرش اتفاق روي دهد.
لازم به ذکر است درباره نقش پدر در اين زمينه اطلاعات کمي در دست است .

علائم :
اين علائم هيچکدام علت جسمي ندارد .
* اختلال در هضم غذا
* بي اشتهايي
* دردهاي شکمي
* حالت تهوع
* مشکلات خواب
* تب ، سردرد
* گوش درد
* سوزش سر معده
مثال : کودک مبتلا به هراس از مدرسه ، صبح زود در موقع رفتن به مدرسه دلش درد مي گيرد، حالت تهوع پيدا مي کند يا شب امتحان بيمار مي شود. ولي به محض تصميم جهت نرفتن به مدرسه از طرف والدين اين علائم همگي برطرف مي شود. گاهي ممکن است به علت دير درمان شدن آنها و در واقع به علت غم و اندوه بيمار شوند، حالت شديد هراس از مدرسه براي کلاس هاي اول تا سوم است و اگر مسوولين امر از اين حالت باخبر نشوند ممکن است حتي تا سال هاي آخر دبيرستان کشيده شود .
معمولا چه کساني دچار هراس از مدرسه به عنوان يک ترس مي شوند؟
* خانواده هاي پرفرزند
* وجود تبعيض در محيط زندگي
* سطح پايين فرهنگي ، اقتصادي و خجالتي
* اعتماد به نفس پايين
هراس از مدرسه در دختران بيشتر از پسران است .
چه بايد کرد :
* کودک را در مدرسه (مهد کودک) ثبت نام کنيد .
* به مدت يک هفته در مدرسه (مهد کودک) حضور يافته و به تدريج مدت زمان حضور را کم کنيد .
* اعلام محبت به کودک
* سهل و آسان جلوه دادن مقررات مدرسه
* براي حضور کودک جايزه بدهيد و او را تشويق کنيد
* از بين بردن عوامل نفرت مثل تنبيه و توبيخ در مدرسه
* گوش دادن به حرف هاي کودک
* سپردن مسووليت هاي ساده به کودک در کارهاي مدرسه
* آسان گيري به ويژه در سالهاي اول مدرسه و رفتار معلم به گونه اي باشد که کودک مدرسه را خانه دوم خود حساب کند .
* دوستان کودک را به منزل دعوت کنيد و اسباب بازي در اختيارشان قرار دهيد تا بازي کنند و هنگام بازي اتاق را ترک کنيد .
* بررسي کنيد که کودک در مدرسه مشکلي نداشته باشند و مورد آزار قرار نگرفته باشد.
* روابط خانوادگي را بررسي کنيد. گاهي کودک در منزل نگراني هايي دارد (مثل درگيري هاي والدين) که بايد برطرف شود.
* در يک روز تعطيل به اتفاق اعضاي خانواده به مدرسه (مهد) کودک رفته و ضمن گذراندن ساعتي در آنجا ، ناهار را در محيط مذبور صرف کنيد .

توجه :
هراس از مدرسه با گريز از مدرسه تفاوت دارد . مدرسه گريزان معمولا به تناوب از مدرسه غايب شده و والدين شان از اين امر اطلاعي نداشته و معمولا شاگردان تنبلي هستند. اما در هراس از مدرسه ، کودک به طور پيوسته و طي دوره هاي طولاني به مدرسه نمي آيد و والدين از نرفتن او به مدرسه و ماندن او در خانه آگاهند.